Verkiezingen in de VS en Israël: hoe de uitslagen elkaar beïnvloeden

Een blauwe golf die Trump zijn handen bindt

Op 3 november kregen de Republikeinen een pak slaag dat in Washington nog lang zal nazinderen. De Democraten haalden de Senaat binnen met 54 zetels, zeven erbij. Ze wonnen zelfs in Texas, Ohio en Kansas, een staat die bijna honderd jaar geen Democraat koos. Ook in het Huis van Afgevaardigden kwam een ruime meerderheid, met ruim veertig zetels winst.

Het waren ook de duurste tussentijdse verkiezingen ooit. Alleen al het verlies van de Senaat kostte meer dan een miljard dollar. Democratie is in de VS allang een verdienmodel. Het geld komt van dezelfde groepen die daarna de wetgeving bestellen.

Vanaf januari heeft Trump te maken met een Congres dat de knip op de beurs houdt. Elke dollar voor buitenlandse militaire steun moet langs Democraten die hun kiezers hebben beloofd dat Amerika eerst zijn eigen burgers helpt. Die burgers hebben veertig jaar economische groei gezien die nooit bij hen terechtkwam.

Netanyahu verliest zijn meerderheid

Een week eerder, op 27 oktober, zette de Israëlische kiezer een vergelijkbare stap. Likud werd met 27 zetels wel de grootste partij. Maar het blok rond Netanyahu kwam niet verder dan 53 van de 120 zetels. Op zijn hoogtepunt had dat blok er nog 68.

Het blok rond oud-legerchef Gadi Eisenkot (partij Yashar) haalde 48 zetels. De Arabische partijen behaalden een recordaantal van 19. Wat deed Netanyahu? Hij riep meteen dat er gefraudeerd was. Volgens een deel van de Israëlische autoriteiten is daar geen bewijs voor. Dat klinkt bekend uit Amerika.

Inmiddels heeft president Herzog Eisenkot de opdracht gegeven een regering te vormen. Netanyahu pleit nu ineens voor een eenheidsregering. Wie de macht ziet wegglijden, ontdekt plotseling het belang van samenwerking.

Communicerende vaten

Wie denkt dat dit twee losse verkiezingen zijn, mist de kern. De Israëlische oorlogsvoering draait al jaren op Amerikaanse wapens, Amerikaanse kredieten en Amerikaanse diplomatieke dekking. De Amerikaanse defensie-industrie draait op haar beurt op die oorlogen. Dat is het verdienmodel achter de conflicten in het Midden-Oosten.

Beide uitslagen trekken nu aan hetzelfde touw:

1. Minder blanco cheques. Een Democratisch Congres met een kritische achterban stelt voorwaarden aan wapenleveranties. Een Israëlische regering zonder Ben-Gvir en Smotrich heeft minder belang bij eindeloze escalatie.
2. Netanyahu verliest zijn vangnet. Zijn politieke overleving leunde op de steun van Trump. Een Trump zonder Congres kan weinig meer garanderen dan woorden.
3. De wapenindustrie zoekt nieuwe klanten. Als Washington en Jeruzalem op de rem trappen, staat Brussel al klaar. De EU praat al maanden over een oorlogseconomie en gezamenlijke schulden voor defensie.

En Europa?

Hier zit de ironie. Terwijl kiezers aan beide kanten van de oceaan laten merken dat ze genoeg hebben van oorlog en ongelijkheid, gaat de Europese Commissie de andere kant op. Von der Leyen bouwt verder aan haar defensie-unie, gefinancierd met geld dat de Europese burger nooit heeft goedgekeurd.

Komt er minder Amerikaans geld voor het Midden-Oosten en Oekraïne, dan schuift de rekening naar Europa. Nederland, trouwe leerling van de NAVO-klas, zal vooraan staan om te betalen. Wie betaalt? De belastingbetaler, via hogere lasten, inflatie en uitgeklede publieke voorzieningen.

Conclusie

Kiezers in Amerika en Israël hebben laten zien dat macht niet eeuwig is, hoeveel geld er ook in campagnes wordt gestoken. Hun signaal is helder: eerst de eigen burger, dan pas de oorlogsmachine. Het is nu wachten of de Europese politiek dat signaal oppikt, of dat Brussel opnieuw een crisis gebruikt om zijn eigen macht te vergroten.